Bileşik faiz nedir, tasarrufu zamanla nasıl büyütür?

Bileşik faiz, en yalın haliyle 'faizin de faiz kazanması' anlamına gelir. Bir tutarın kazandığı faiz anaparaya eklenir ve bir sonraki dönemde faiz, büyümüş bu toplam üzerinden hesaplanır.

Bu yönüyle bileşik faiz, basit faizden ayrışır. Basit faizde getiri yalnızca başlangıçtaki anapara üzerinden hesaplanırken; bileşik faizde her dönem kazanılan getiri de bir sonraki dönemin hesabına dahil olur.

Bu farkın etkisi kısa vadede küçük görünse de, uzun vadede belirgin biçimde büyür. Süre uzadıkça anapara üzerine eklenen getiriler birikir ve toplam tutar giderek hızlanan bir tempoyla artar.

Bileşik faizde üç değişken belirleyicidir: anapara, faiz oranı ve süre. Bunların içinde zaman özellikle güçlü bir etkendir; aynı oranla dahi daha uzun süre değerlendirilen bir birikim, çok daha büyük bir sonuca ulaşabilir.

Faizin ne sıklıkla anaparaya eklendiği, yani 'bileşiklenme sıklığı' da sonucu etkiler. Getirinin yıllık yerine aylık olarak eklenmesi, aynı nominal oranda dahi efektif getiriyi bir miktar yükseltebilir.

Bileşik faiz mantığı yalnızca tasarruflar için değil, borçlar için de geçerlidir. Kredi kartı borcu gibi bileşik biçimde işleyen yükümlülüklerde bakiye ödenmediğinde, borç da benzer bir hızla büyüyebilir.

Bu nedenle bileşik faizi anlamak, hem birikimleri hem de borçları daha bilinçli yönetmenin temel taşlarından biridir. Buradaki asıl mesaj, zamanın bu mekanizmadaki belirleyici gücüdür.